ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

"Ουκ ένι ιατρικήν είδέναι, όστις μη οίδεν ό τι εστίν άνθρωπος"


"Είναι αδύνατο να ξέρει την ιατρική αυτός που δεν ξέρει ακριβώς τι είναι ο άνθρωπος"
ΙΠΠΟΚΡΑΤΗΣ

ΠΑΧΥΣΑΡΚΙΑ

 

Η παρουσία παχυσαρκίας με το αυξημένο υπέρβαρο του σώματος προσδιορίζεται όταν ο Δείκτης Μαζας Σώματος (ΒΜΙ – Body Mass Index) είναι στους ενήλικες μεγαλύτερος του 30. Όταν μάλιστα είναι μεγαλύτερος του 40 τότε έχουμε νοσογόνο παχυσαρκία δηλαδή μια κατάσταση που σίγουρα συνδέται με κάποιο πρόβλημα υγείας. Η παιδική παχυσαρκία προσδορίζεται με βάση τους ειδικούς δείκτες ανάπτυξης. Ο Δείκτης Μάζας Σώματος είναι το κλάσμα του σωματικού βάρους σε κιλά δια του ύψους (σε μέτρα) στο τετράγωνο. Στο διαδίκτυο υπάρχουν πολλοί ιστότοποι που μπορεί να σας προσδιορίσουν αυτόματα το δικό σας δείκτη αν τους παρέχετε τις σχετικές πληροφορίες. Σήμερα όμως έχει κερδίσει έδαφος στην διάγνωση της παχυσαρκίας ο λόγος της περιφέρειας της μέσης με την περιφερεια των ισχίων (waist to hip ratio) ή απλά η περίμετρος της μέσης που πρέπει να είναι μικρότερη των των 94 εκατοστών στους άνδρες και των 80 εκατοστών αντίστοιχα στις γυναίκες.

Μεγάλες επιδημιολογικές μελέτες έχουν κατατάξει τη χώρα μας στις υψηλότερες θέσεις μεταξύ των Ευρωπαϊκών κρατών όσον αφορά τα ποσοστά της παχυσαρκίας. Αυτό ήταν επόμενο της απομάκρυνσης από το παραδοσιακό ελληνικό διαιτολόγιο, της υιοθέτησης δυτικών προτύπων διατροφής και της επικράτησης της άποψη ότι κυρίαρχη διασκέδαση και ανταμοιβή των κόπων μας αποτελεί πρωταρχικά η γευστική τέρψη με τα υπέρμετρου θερμιδικού φορτίου γεύματα. Υπόλογη επίσης, εκτός από τη διατροφή, είναι η μείωση της φυσικής μας δραστηριότητας ως επακόλουθο την ανάπτυξης και της κακής θεώρησης της καλοζωίας. Οι αριθμοί είναι αμείλικτοι και οι στατιστικές δείχνουν ότι ο ένας στους 4 συμπολίτες μας είναι παχύσαρκος, ενώ σχεδόν ο ένας στους δύο είναι υπέρβαροι. Το μέλλον όμως είναι ακόμα πιο ζοφερό αν αναλογιστούμε ότι δυστυχώς σαν χώρα κρατάμε τα Ευρωπαϊκά σκήπτρα στην παιδική παχυσαρκία, πράγμα που δυνητικά σημαίνει ότι υπάρχει μια ευρεία πληθυσμιακά λανθάνουσα νοσηρότητα που ως μια ωρολογιακή βόμβα θα εκραγεί με φοβερές συνέπειες για την υγεία αλλά και την οικονομία της χώρας μας.

 

Γιατί όμως το μέλλον να διαγράφεται απαισιόδοξο λόγω της παχυσαρκίας; Πρώτον γιατί αλυσιδωτά θα έχουμε αύξηση των ποσοστών του σακχαρώδη διαβήτη με όλα τα προβλήματα που φέρουν οι χρόνιες επιπλοκές του, επιβαρύνοντας την ποιότητα ζωής των διαβητικών. Δεν υπάρχει πλέον καμία αμφισβήτηση ότι η παχυσαρκία αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα ανάπτυξης του τύπου 2 (μη ινσουλινοεξαρτώμενου) σακχαρώδη διαβήτη, ενώ παράλληλα και η αύξηση των ποσοστών του μη προϋπάρχοντος διαβήτη της εγκυμοσύνης τα τελευταία χρόνια, συσχετίζεται με το υπερβάλλον σωματικό βάρος που έχουν σήμερα οι υποψήφιες μητέρες. Μελέτες έχουν δείξει ότι μια μείωση του σωματικού βάρους κατά 5% με ταυτόχρονη συμμετοχή σε προγράμματα καθημερινής άσκησης για μια τριετία μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη κατά 50%. Αντίθετα Αυτό το μεγάλο νοσογόνο φορτίο που χαρακτηρίζει τα άτομα με μεγάλο σωματικό βάρος, οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια, σε μείωση του προσδόκιμου επιβίωσης κατά 9 περίπου χρόνια, όπως έχουν καταδείξει διάφορες μελέτες.

 

Οι μακροχρόνιες συνέπειες της παχυσαρκίας μπορούν να συνοψιστούν στα παρακάτω κύρια προβλήματα υγείας, αλλά και κοινωνικών επιπτώσεων:

  • Ισχαιμική νόσο του μυοκαρδίου-έμφραγμα
  • Υπέρταση
  • Δυσλιπιδαιμία
  • Αγγειακά Εγκεφαλικά επεισόδια
  • Τύπου 2 σακχαρώδης διαβήτης
  • Διάφορα είδη καρκίνου όπως του ενδομητρίου, του τραχήλου της μήτρας, των ωοθηκών, του μαστού, του παχέος εντέρου και του προστάτη.
  • Μη αλκοολικού τύπου στεατοηπατίτιδα
  • Χολολιθίαση
  • Άπνοια ύπνου και αναπνευστική δυσχέρεια
  • Προβλήματα κινητικότητας κύρια λόγω φθοράς των αρθρώσεων
  • Διαταραχές στην έμμηνο ρύση και προβλήματα γονιμότητας στις νέες γυναίκες
  • Σεξουαλική ανεπάρκεια
  • Χαμηλή αυτοεκτίμηση
  • Κατάθλιψη
  • Τα παχύσαρκα άτομα εισπράττουν κοινωνικές διακρίσεις και παρουσιάζουν τάσεις απομόνωσης τους στο χώρο της εργασίας, στα ταξίδια, στο σχολείο, στις αγορές ή στις προσφερόμενες ασφαλιστικές καλύψεις
  • Στην παιδική ηλικία τα παχύσαρκα παιδιά δυσκολεύονται να συγκεντρωθούν, έχουν χαμηλούς βαθμούς απόδοσης και υποφέρουν από τον κοινωνικό αποκλεισμό στο επίπεδο του σχολείου

 

Επομένως η παχυσαρκία σαν αίτιο επιβάρυνσης της υγείας του γενικού πληθυσμού, ακόμα και αν δεν αναπτυχθεί διαβήτης, που πολύ συχνά συνοδεύεται με υπέρταση και δυσλιπιδαιμία, οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στην ανάπτυξη καρδιαγγειακών νοσημάτων, που αποτελούν την κυρίαρχη αιτία θανάτου στις αναπτυγμένες χώρες. Όσο πιο πολύ το υπερβάλλον σωματικό βάρος, ανάλογα ανεβαίνει και ο κίνδυνος εμφάνισης νοσημάτων από το καρδιαγγειακό. Η παιδική-εφηβική παχυσαρκία που εκτιμάται ότι μπορεί στο εγγύς μέλλον να οδηγήσει στο να γεμίσουν οι μονάδες εμφραγμάτων με ασθενείς που θα είναι στην ηλικία ακόμα και των 20-25 χρόνων.

 

Αυτό όμως που δεν είναι ευρέως γνωστό είναι, ότι πάνω από 20 μορφές καρκίνου εμφανίζονται πιο συχνά στους παχύσαρκους και στους διαβητικούς. Οι κακοήθειες του μαστού, του ενδομητρίου, του παχέος εντέρου, του οισοφάγου, του παγκρέατος, του ήπατος, των χοληφόρων, του θυρεοειδή, της ουροδόχου κύστης, του νεφρού αλλά και το μη-Hodgkin λέμφωμα, που αποτελούν και τους πιο συνήθης τύπους καρκίνου και οι που 3 από αυτούς είναι οι πιο δύσκολοι να αντιμετωπισθούν, αναπτύσσονται πολύ πιο συχνά στους παχύσαρκους. Ο λιπώδης ιστός δεν είναι μόνο αποθηκευτικός ενεργειακά χώρος. Στην παχυσαρκία αποτελεί μια εκτεταμένη δραστήρια μάζα που παράγει ορμόνες, όπως για παράδειγμα τα οιστρογόνα και η ενδογενής ινσουλίνη, αλλά και μια ποικιλία αυξητικών και άλλων παραγόντων που προάγουν την καρκινογένεση. Πέρα όμως από τους ορμονικούς και τους λοιπούς παράγοντες, η ανάπτυξη των κακοηθειών φαίνεται να συσχετίζεται με την μειωμένη φυσική δραστηριότητα αλλά και με τις μη υγιεινές διατροφικές συνήθειες. Διαιτολόγιο με αποφυγή συχνής βρώσης κρέατος και μάλιστα επεξεργασμένου (αλλαντικά), άφθονα λαχανικά, φρούτα και όσπρια συνιστάται για την πρόληψη των κακοηθειών. Επομένως και έμμεσα η μη υγιεινή διατροφή αποτελεί το κοινό έδαφος δηλαδή την ρίζα του κακού για την ανάπτυξη μιας ποικιλίας καρκίνων αλλά και του μεταβολικού συνδρόμου. Παχύσαρκοι που υποβλήθηκαν σε χειρουργική θεραπεία (βαριατρική) για την γρήγορη απώλεια σωματικού βάρους, παρουσιάζουν χαμηλότερα ποσοστά κακοηθειών. Η παχυσαρκία λοιπόν αποτελεί ένα ισχυρό προδιαθεσικό παράγοντα για την ανάπτυξη του καρκίνου και θα μπορούσε να πει κανείς ότι μπορεί να θεωρηθεί και ως ισοδύναμο του καπνίσματος. Το αισιόδοξο όμως είναι ότι και οι 2 αυτές καταστάσεις είναι αναστρέψιμες και έτσι με μικρές τροποποιήσεις στις καθημερινές μας συνήθειες επιτυγχάνουμε όχι μόνο αισθητικού τύπου αλλαγές στο σώμα μας αλλά απλά κερδίζουμε ζωή.